NGHỊ ĐỊNH SỐ 289/2025/NĐ-CP – BƯỚC ĐỘT PHÁ TRONG CÔNG TÁC XÂY DỰNG VÀ THI HÀNH PHÁP LUẬT
Ngày 06/11/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 289/2025/NĐ-CP, quy định về cơ chế chính sách đặc biệt trong xây dựng và thi hành pháp luật, nhằm triển khai thực hiện Nghị quyết 197/2025/QH15 của Quốc hội. Nghị định có hiệu lực từ ngày ký, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong cải cách thể chế, đổi mới phương thức xây dựng pháp luật theo hướng chủ động, chuyên nghiệp và thực tiễn hơn.
Việc ban hành Nghị định 289/2025/NĐ-CP thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc tạo lập khung pháp lý thông thoáng, tạo điều kiện để quá trình soạn thảo, ban hành và tổ chức thi hành pháp luật được thực hiện hiệu quả, khoa học. Không chỉ đặt mục tiêu hoàn thiện văn bản, Nghị định còn hướng tới bảo đảm pháp luật khi đi vào thực tiễn được áp dụng nhanh, đúng và khả thi; góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam vững mạnh.
Mục đích và ý nghĩa của Nghị định
Nghị định 289/2025/NĐ-CP được xem là công cụ pháp lý quan trọng nhằm:
• Tạo đột phá trong quy trình xây dựng pháp luật, khắc phục tình trạng chồng chéo, kéo dài tiến độ hoặc thiếu nguồn lực thực hiện.
• Đảm bảo cơ chế tài chính rõ ràng và minh bạch, giúp các cơ quan chủ trì xây dựng văn bản chủ động hơn trong hoạt động nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động chính sách.
• Nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật, hướng đến tính khả thi, tính ổn định và hiệu quả áp dụng.
• Tăng cường nguồn lực chuyên gia, mở rộng khả năng huy động nhà khoa học, chuyên gia pháp lý trong và ngoài nước tham gia tư vấn, thẩm định, xây dựng chính sách.
• Nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật, rút ngắn khoảng cách giữa văn bản được ban hành và thực tiễn triển khai.
Có thể khẳng định, Nghị định ra đời không chỉ giải quyết bài toán về thủ tục pháp lý mà còn đặt nền tảng để nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, cải thiện môi trường đầu tư và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, doanh nghiệp.
Những điểm mới, nổi bật của Nghị định
Nghị định 289/2025/NĐ-CP quy định nhiều nội dung quan trọng, tạo hành lang pháp lý cho việc triển khai linh hoạt, hiện đại hóa phương thức xây dựng pháp luật. Một số điểm đáng chú ý gồm:
Thứ nhất, ban hành danh mục nhiệm vụ và nội dung hoạt động cụ thể trong xây dựng pháp luật, kèm theo định mức khoán chi cho từng loại hoạt động. Đây là cơ chế mới giúp minh bạch hóa nguồn lực, hạn chế lãng phí và tăng hiệu suất triển khai.
Thứ hai, cho phép khoán chi cho các hoạt động nghiên cứu, xây dựng, rà soát, đánh giá tác động chính sách và thi hành pháp luật. Việc chuẩn hóa mức chi sẽ hỗ trợ cơ quan thực thi chủ động về tài chính, không bị động trong công tác chuẩn bị hồ sơ, dữ liệu và báo cáo.
Thứ ba, mở rộng cơ chế thuê chuyên gia, nhà khoa học tham gia soạn thảo, thẩm định chính sách, bao gồm cả chuyên gia quốc tế khi cần thiết. Điều này bảo đảm văn bản pháp luật có hàm lượng khoa học cao, cập nhật thực tiễn và tiếp cận chuẩn mực hiện đại.
Thứ tư, thành lập Quỹ hỗ trợ xây dựng chính sách – pháp luật, tạo nguồn lực ổn định để triển khai nhiệm vụ dài hạn, thúc đẩy nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, nâng cao chất lượng dự thảo luật.
Thứ năm, Nghị định cho phép áp dụng cơ chế linh hoạt tùy tính chất nhiệm vụ, khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng không làm ảnh hưởng đến hoạt động thường xuyên của bộ, ngành, địa phương.
Những điểm mới này tạo nền tảng quan trọng để công tác xây dựng pháp luật tiến gần hơn với thực tiễn quản lý, đảm bảo mỗi văn bản ban hành đều có chất lượng, có cơ sở khoa học và có khả năng đi vào cuộc sống một cách hiệu quả.
• Ban hành danh mục nhiệm vụ và nội dung hoạt động cụ thể trong xây dựng pháp luật, kèm theo định mức khoán chi cho từng loại hoạt động.
• Khoán chi cho các hoạt động nghiên cứu, xây dựng, rà soát, đánh giá tác động chính sách và thi hành pháp luật.
• Mở rộng cơ chế thuê chuyên gia, nhà khoa học tham gia soạn thảo, thẩm định chính sách, bao gồm cả chuyên gia quốc tế khi cần thiết.
• Thành lập Quỹ hỗ trợ xây dựng chính sách – pháp luật, tạo nguồn lực ổn định để triển khai nhiệm vụ dài hạn.
• Cơ chế áp dụng linh hoạt tùy tính chất nhiệm vụ, khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng không ảnh hưởng hoạt động thường xuyên.
Khẳng định quyết tâm đổi mới, hoàn thiện thể chế
Nghị định 289/2025/NĐ-CP không chỉ đơn thuần là văn bản hướng dẫn mà còn là sự khẳng định mạnh mẽ của Chính phủ trong nỗ lực đổi mới công tác pháp luật toàn diện, bài bản và chuyên nghiệp. Khi được triển khai đồng bộ, nghị định sẽ góp phần rút ngắn thời gian xây dựng văn bản, tăng tính minh bạch, nâng cao trách nhiệm của cơ quan soạn thảo, tạo điều kiện để pháp luật thực sự trở thành công cụ điều chỉnh hiệu quả đời sống kinh tế – xã hội.
Với tầm quan trọng đó, mỗi cơ quan, tổ chức, cán bộ thực thi pháp luật cần chủ động nghiên cứu, áp dụng và triển khai Nghị định nghiêm túc, đúng thẩm quyền. Việc thực hiện hiệu quả Nghị định 289/2025/NĐ-CP sẽ mở ra bước chuyển mới cho quá trình hoàn thiện thể chế, góp phần xây dựng nền pháp luật Việt Nam vững mạnh, hiện đại, hội nhập, tạo động lực phát triển bền vững đất nước trong giai đoạn mới.
Việc ban hành Nghị định 289/2025/NĐ-CP thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc tạo lập khung pháp lý thông thoáng, tạo điều kiện để quá trình soạn thảo, ban hành và tổ chức thi hành pháp luật được thực hiện hiệu quả, khoa học. Không chỉ đặt mục tiêu hoàn thiện văn bản, Nghị định còn hướng tới bảo đảm pháp luật khi đi vào thực tiễn được áp dụng nhanh, đúng và khả thi; góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam vững mạnh.
Mục đích và ý nghĩa của Nghị định
Nghị định 289/2025/NĐ-CP được xem là công cụ pháp lý quan trọng nhằm:
• Tạo đột phá trong quy trình xây dựng pháp luật, khắc phục tình trạng chồng chéo, kéo dài tiến độ hoặc thiếu nguồn lực thực hiện.
• Đảm bảo cơ chế tài chính rõ ràng và minh bạch, giúp các cơ quan chủ trì xây dựng văn bản chủ động hơn trong hoạt động nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động chính sách.
• Nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật, hướng đến tính khả thi, tính ổn định và hiệu quả áp dụng.
• Tăng cường nguồn lực chuyên gia, mở rộng khả năng huy động nhà khoa học, chuyên gia pháp lý trong và ngoài nước tham gia tư vấn, thẩm định, xây dựng chính sách.
• Nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật, rút ngắn khoảng cách giữa văn bản được ban hành và thực tiễn triển khai.
Có thể khẳng định, Nghị định ra đời không chỉ giải quyết bài toán về thủ tục pháp lý mà còn đặt nền tảng để nâng cao chất lượng hệ thống pháp luật, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, cải thiện môi trường đầu tư và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, doanh nghiệp.
Những điểm mới, nổi bật của Nghị định
Nghị định 289/2025/NĐ-CP quy định nhiều nội dung quan trọng, tạo hành lang pháp lý cho việc triển khai linh hoạt, hiện đại hóa phương thức xây dựng pháp luật. Một số điểm đáng chú ý gồm:
Thứ nhất, ban hành danh mục nhiệm vụ và nội dung hoạt động cụ thể trong xây dựng pháp luật, kèm theo định mức khoán chi cho từng loại hoạt động. Đây là cơ chế mới giúp minh bạch hóa nguồn lực, hạn chế lãng phí và tăng hiệu suất triển khai.
Thứ hai, cho phép khoán chi cho các hoạt động nghiên cứu, xây dựng, rà soát, đánh giá tác động chính sách và thi hành pháp luật. Việc chuẩn hóa mức chi sẽ hỗ trợ cơ quan thực thi chủ động về tài chính, không bị động trong công tác chuẩn bị hồ sơ, dữ liệu và báo cáo.
Thứ ba, mở rộng cơ chế thuê chuyên gia, nhà khoa học tham gia soạn thảo, thẩm định chính sách, bao gồm cả chuyên gia quốc tế khi cần thiết. Điều này bảo đảm văn bản pháp luật có hàm lượng khoa học cao, cập nhật thực tiễn và tiếp cận chuẩn mực hiện đại.
Thứ tư, thành lập Quỹ hỗ trợ xây dựng chính sách – pháp luật, tạo nguồn lực ổn định để triển khai nhiệm vụ dài hạn, thúc đẩy nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, nâng cao chất lượng dự thảo luật.
Thứ năm, Nghị định cho phép áp dụng cơ chế linh hoạt tùy tính chất nhiệm vụ, khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng không làm ảnh hưởng đến hoạt động thường xuyên của bộ, ngành, địa phương.
Những điểm mới này tạo nền tảng quan trọng để công tác xây dựng pháp luật tiến gần hơn với thực tiễn quản lý, đảm bảo mỗi văn bản ban hành đều có chất lượng, có cơ sở khoa học và có khả năng đi vào cuộc sống một cách hiệu quả.
• Ban hành danh mục nhiệm vụ và nội dung hoạt động cụ thể trong xây dựng pháp luật, kèm theo định mức khoán chi cho từng loại hoạt động.
• Khoán chi cho các hoạt động nghiên cứu, xây dựng, rà soát, đánh giá tác động chính sách và thi hành pháp luật.
• Mở rộng cơ chế thuê chuyên gia, nhà khoa học tham gia soạn thảo, thẩm định chính sách, bao gồm cả chuyên gia quốc tế khi cần thiết.
• Thành lập Quỹ hỗ trợ xây dựng chính sách – pháp luật, tạo nguồn lực ổn định để triển khai nhiệm vụ dài hạn.
• Cơ chế áp dụng linh hoạt tùy tính chất nhiệm vụ, khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng không ảnh hưởng hoạt động thường xuyên.
Khẳng định quyết tâm đổi mới, hoàn thiện thể chế
Nghị định 289/2025/NĐ-CP không chỉ đơn thuần là văn bản hướng dẫn mà còn là sự khẳng định mạnh mẽ của Chính phủ trong nỗ lực đổi mới công tác pháp luật toàn diện, bài bản và chuyên nghiệp. Khi được triển khai đồng bộ, nghị định sẽ góp phần rút ngắn thời gian xây dựng văn bản, tăng tính minh bạch, nâng cao trách nhiệm của cơ quan soạn thảo, tạo điều kiện để pháp luật thực sự trở thành công cụ điều chỉnh hiệu quả đời sống kinh tế – xã hội.
Với tầm quan trọng đó, mỗi cơ quan, tổ chức, cán bộ thực thi pháp luật cần chủ động nghiên cứu, áp dụng và triển khai Nghị định nghiêm túc, đúng thẩm quyền. Việc thực hiện hiệu quả Nghị định 289/2025/NĐ-CP sẽ mở ra bước chuyển mới cho quá trình hoàn thiện thể chế, góp phần xây dựng nền pháp luật Việt Nam vững mạnh, hiện đại, hội nhập, tạo động lực phát triển bền vững đất nước trong giai đoạn mới.
Trần Đình Tùng - Phó trưởng phòng CTXH
Liên kết website
