U NHẦY MŨI XOANG: TỔN THƯƠNG LÀNH TÍNH NHƯNG CÓ THỂ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MẮT VÀ THỊ LỰC
U nhầy mũi xoang thường tiến triển âm thầm, khiến người bệnh dễ nhầm với viêm mũi xoang hoặc bệnh lý về mắt. Mặc dù là tổn thương lành tính, u nhầy có thể lớn dần, làm mỏng hoặc bào mòn thành xoang, chèn ép hốc mắt và các cấu trúc lân cận nếu không được phát hiện, điều trị phù hợp.U nhầy mũi xoang là gì?
U nhầy mũi xoang (mucocele) là một tổn thương dạng nang chứa dịch nhầy, hình thành bên trong các xoang cạnh mũi. Bình thường, dịch nhầy trong xoang được dẫn lưu ra hốc mũi qua các lỗ thông tự nhiên. Khi đường dẫn lưu này bị tắc nghẽn, dịch nhầy tích tụ, làm xoang giãn dần và tạo áp lực lên thành xoang. Quá trình diễn ra kéo dài có thể làm mỏng, bào mòn hoặc tiêu xương, khiến tổn thương lan sang những cấu trúc lân cận.
Tình trạng tắc nghẽn có thể liên quan đến viêm mũi xoang kéo dài, bất thường giải phẫu, chấn thương vùng đầu mặt, sẹo hình thành sau phẫu thuật mũi xoang hoặc một số tổn thương khác gây cản trở đường dẫn lưu. Trong một số trường hợp, nguyên nhân không được xác định rõ.
U nhầy có thể xuất hiện tại một hoặc nhiều xoang, thường gặp hơn ở xoang trán và xoang sàng. Đây là những xoang nằm gần hốc mắt và nền sọ nên khi tổn thương phát triển lớn, biểu hiện của bệnh không chỉ khu trú ở mũi mà còn có thể xuất hiện ở vùng mặt và mắt.
Ảnh 1. Hình ảnh tổn thương u nhầy mũi xoang trên phim chụp cắt lớp vi tính.
Những dấu hiệu nào cần lưu ý?Triệu chứng của u nhầy mũi xoang phụ thuộc vào vị trí, kích thước và hướng phát triển của tổn thương. Bệnh thường tiến triển chậm, âm thầm nên ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể không nhận thấy dấu hiệu rõ ràng. Một số biểu hiện có thể gặp gồm:
+ Đau đầu hoặc cảm giác căng, nặng vùng mặt kéo dài, đôi khi rõ hơn ở một bên;
+ Nghẹt mũi kéo dài, thường nổi bật ở một bên;
+ Chảy dịch mũi nhầy hoặc dịch màu vàng;
+ Sưng, phồng vùng trán hoặc góc trên trong hốc mắt;
+ Mắt bị lồi hoặc đẩy lệch;
+ Nhìn đôi, sụp mi, chảy nước mắt;
+ Suy giảm thị lực hoặc hạn chế vận động mắt.
Do các triệu chứng có thể giống viêm mũi xoang thông thường hoặc một số bệnh lý về mắt, người bệnh dễ bỏ qua hoặc điều trị không đúng nguyên nhân. Đáng lưu ý, có trường hợp biểu hiện chủ yếu ở mắt như lồi mắt, mắt bị đẩy lệch hoặc giảm thị lực nhưng tổn thương lại bắt nguồn từ xoang.
Ảnh 2. U nhầy mũi xoang chèn ép hốc mắt khiến mắt người bệnh bị đẩy lệch.
Khi xuất hiện tình trạng giảm thị lực, nhìn đôi, lồi mắt tăng dần, mắt bị đẩy lệch, đau đầu nhiều hoặc sưng vùng quanh mắt, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm. Nếu thị lực giảm đột ngột hoặc diễn biến nhanh, cần đi khám ngay để hạn chế nguy cơ tổn thương thị giác kéo dài.U nhầy mũi xoang được chẩn đoán như thế nào?
Để chẩn đoán, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh, đặc biệt là tình trạng viêm mũi xoang, chấn thương vùng đầu mặt hoặc phẫu thuật mũi xoang trước đó; đồng thời thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng và nội soi mũi xoang.
Chụp cắt lớp vi tính (CT) giúp xác định vị trí, kích thước tổn thương, mức độ giãn xoang, tình trạng bào mòn xương và sự liên quan với các cấu trúc xung quanh. Trong một số trường hợp, chụp cộng hưởng từ (MRI) có thể được chỉ định để đánh giá rõ hơn phần mềm, hốc mắt, nền sọ hoặc phân biệt u nhầy với những tổn thương khác.
Việc kết hợp thăm khám lâm sàng, nội soi và chẩn đoán hình ảnh giúp bác sĩ đánh giá đầy đủ mức độ tổn thương, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho từng người bệnh.
Điều trị u nhầy mũi xoang như thế nào?
Phương pháp điều trị chủ yếu hiện nay là phẫu thuật. Với nhiều trường hợp, bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật nội soi qua đường mũi để mở rộng đường dẫn lưu, dẫn lưu dịch nhầy và tạo sự thông thoáng lâu dài cho xoang.
Phẫu thuật nội soi tiếp cận tổn thương qua đường tự nhiên của mũi, nhờ đó hạn chế xâm lấn và bảo tồn tối đa các cấu trúc lành xung quanh. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đều được xử trí giống nhau. Phương pháp phẫu thuật cần căn cứ vào vị trí, kích thước, mức độ bào mòn xương và sự lan rộng của tổn thương. Với những trường hợp phức tạp, tổn thương lan vào hốc mắt, nền sọ hoặc khó tiếp cận bằng đường nội soi đơn thuần, bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp tiếp cận khác hoặc phối hợp nhiều đường phẫu thuật.
Mục tiêu điều trị không chỉ là dẫn lưu dịch nhầy mà còn phải khôi phục và duy trì đường thông của xoang, giảm chèn ép lên các cấu trúc lân cận và hạn chế nguy cơ tái phát. Khả năng phục hồi phụ thuộc vào vị trí, mức độ tổn thương và thời gian các cấu trúc lân cận bị chèn ép. Vì vậy, phát hiện và điều trị trước khi xuất hiện tổn thương nghiêm trọng ở mắt hoặc các vùng lân cận có ý nghĩa quan trọng. Nếu tình trạng chèn ép kéo dài, một số ảnh hưởng đến thị lực có thể không hồi phục hoàn toàn.
Sau điều trị, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn chăm sóc, vệ sinh mũi xoang và sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Việc tái khám định kỳ giúp bác sĩ kiểm tra sự thông thoáng của xoang, làm sạch hốc mổ khi cần thiết và phát hiện sớm dấu hiệu tái phát.
Người bệnh không nên tự ý điều trị kéo dài khi có các biểu hiện như đau đầu, căng nặng vùng mặt, nghẹt mũi một bên hoặc những bất thường ở mắt. Đặc biệt, khi xuất hiện lồi mắt, mắt bị đẩy lệch, nhìn đôi hoặc suy giảm thị lực, cần được thăm khám tại cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng để xác định đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp./.
Tác giả: BS Nguyễn Thị Mến - Khoa Tai Mũi Họng.
Hoàng Thu Nga - Phòng CTXH
Liên kết website
