NGÀY SỨC KHỎE TÂM THẦN THẾ GIỚI 10/10/2026 LẮNG NGHE TRẢI NGHIỆM: TIẾNG NÓI CHÂN THỰC, THAY ĐỔI THỰC CHẤT
Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới được Liên đoàn Sức khỏe Tâm thần Thế giới (World Federation for Mental Health – WFMH) khởi xướng và tổ chức định kỳ vào ngày 10 tháng 10 hằng năm. Đây là dịp để nâng cao nhận thức của cộng đồng về sức khỏe tâm thần, thúc đẩy sự thấu hiểu, giảm kỳ thị và tăng cường sự quan tâm, nguồn lực dành cho chăm sóc sức khỏe tâm thần trên toàn cầu.
Năm 2026, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lựa chọn chủ đề – “Lắng nghe trải nghiệm: Tiếng nói chân thực, thay đối thực chất”. Thông điệp năm nay nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tôn trọng và lắng nghe tiếng nói từ chính những người có trải nghiệm sống với các vấn đề sức khỏe tâm thần. Việc tiếp thu những trải nghiệm thực tế không chỉ giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về những khó khăn mà người bệnh và gia đình đang đối mặt, mà còn là cơ sở quan trọng để xây dựng những chính sách, dịch vụ và hoạt động chăm sóc sức khỏe tâm thần thiết thực, phù hợp với nhu cầu thực tế.
Đây cũng là lời kêu gọi thúc đẩy những thay đổi trong cách nhìn nhận và chăm sóc sức khỏe tâm thần: giảm kỳ thị và phân biệt đối xử, tăng cường sự tham gia của người bệnh, chuyển dịch mạnh mẽ hơn sang các mô hình chăm sóc dựa vào cộng đồng và không ngừng nâng cao chất lượng hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Sức khỏe tâm thần cần được nhìn nhận toàn diện
Sức khỏe tâm thần là một phần không thể tách rời của sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Sức khỏe tâm thần không chỉ đơn thuần là không mắc một rối loạn tâm thần, mà còn liên quan đến khả năng suy nghĩ, học tập, nhận biết và điều hòa cảm xúc, duy trì các mối quan hệ, thích ứng với những thay đổi và tham gia vào đời sống gia đình, xã hội.
Tại Việt Nam, sức khỏe tâm thần ngày càng nhận được sự quan tâm của cộng đồng và hệ thống y tế. Tuy nhiên, người gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần vẫn có thể phải đối mặt với nhiều rào cản như sự kỳ thị, mặc cảm, thiếu hiểu biết về bệnh và những khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc phù hợp.
Vì vậy, nâng cao nhận thức cộng đồng, khuyến khích tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn khi cần thiết và xây dựng một môi trường không kỳ thị là những yếu tố quan trọng trong chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Lắng nghe trải nghiệm – một phần quan trọng của chăm sóc sức khỏe tâm thần. Mỗi người bệnh có một câu chuyện, hoàn cảnh và hành trình riêng.
Năm 2026, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lựa chọn chủ đề – “Lắng nghe trải nghiệm: Tiếng nói chân thực, thay đối thực chất”. Thông điệp năm nay nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tôn trọng và lắng nghe tiếng nói từ chính những người có trải nghiệm sống với các vấn đề sức khỏe tâm thần. Việc tiếp thu những trải nghiệm thực tế không chỉ giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về những khó khăn mà người bệnh và gia đình đang đối mặt, mà còn là cơ sở quan trọng để xây dựng những chính sách, dịch vụ và hoạt động chăm sóc sức khỏe tâm thần thiết thực, phù hợp với nhu cầu thực tế.
Đây cũng là lời kêu gọi thúc đẩy những thay đổi trong cách nhìn nhận và chăm sóc sức khỏe tâm thần: giảm kỳ thị và phân biệt đối xử, tăng cường sự tham gia của người bệnh, chuyển dịch mạnh mẽ hơn sang các mô hình chăm sóc dựa vào cộng đồng và không ngừng nâng cao chất lượng hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Sức khỏe tâm thần cần được nhìn nhận toàn diện
Sức khỏe tâm thần là một phần không thể tách rời của sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Sức khỏe tâm thần không chỉ đơn thuần là không mắc một rối loạn tâm thần, mà còn liên quan đến khả năng suy nghĩ, học tập, nhận biết và điều hòa cảm xúc, duy trì các mối quan hệ, thích ứng với những thay đổi và tham gia vào đời sống gia đình, xã hội.
Tại Việt Nam, sức khỏe tâm thần ngày càng nhận được sự quan tâm của cộng đồng và hệ thống y tế. Tuy nhiên, người gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần vẫn có thể phải đối mặt với nhiều rào cản như sự kỳ thị, mặc cảm, thiếu hiểu biết về bệnh và những khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc phù hợp.
Vì vậy, nâng cao nhận thức cộng đồng, khuyến khích tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn khi cần thiết và xây dựng một môi trường không kỳ thị là những yếu tố quan trọng trong chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Lắng nghe trải nghiệm – một phần quan trọng của chăm sóc sức khỏe tâm thần. Mỗi người bệnh có một câu chuyện, hoàn cảnh và hành trình riêng.
Nhân viên y tế có kiến thức chuyên môn về bệnh lý, chẩn đoán, điều trị và phục hồi chức năng. Trong khi đó, người bệnh và người chăm sóc có những hiểu biết đặc biệt được hình thành từ chính trải nghiệm của mình: những khó khăn trong cuộc sống, những thay đổi về cảm xúc và hành vi, những trở ngại trong quá trình tìm kiếm sự giúp đỡ cũng như những điều khiến họ cảm thấy được hỗ trợ hoặc chưa được đáp ứng.
Vì vậy, trải nghiệm sống của người bệnh là một nguồn tri thức có giá trị, bổ sung cho kiến thức chuyên môn trong quá trình chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Lắng nghe người bệnh không chỉ là hỏi họ đang cảm thấy như thế nào. Đó còn là việc tôn trọng câu chuyện, nhu cầu, mong muốn, những khó khăn và cả những kỳ vọng của họ đối với quá trình điều trị và phục hồi.
Với phương châm “Lắng nghe thấu cảm, thuyên giảm nỗi đau”, Bệnh viện Tâm Thần luôn hướng tới việc lắng nghe người bệnh bằng sự tôn trọng, thấu cảm và không phán xét. Bởi khi người bệnh được lắng nghe và thấu hiểu, những khó khăn và nhu cầu của họ có thể được nhận diện đầy đủ hơn, từ đó góp phần xây dựng quá trình chăm sóc phù hợp, nhân văn và hiệu quả hơn.
Người bệnh là trung tâm trong việc định hình chăm sóc sức khoẻ tâm thần
Một tinh thần quan trọng được nhấn mạnh trong chủ đề Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới năm 2026 là: “Không có gì về chúng tôi mà thiếu chúng tôi” (Nothing about us without us).
Người có trải nghiệm sống với các vấn đề sức khỏe tâm thần không chỉ nên được xem là đối tượng tiếp nhận dịch vụ. Tiếng nói của họ cần được tham gia một cách có ý nghĩa vào quá trình xây dựng, triển khai và cải thiện các chính sách, chương trình và dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Trong thực hành chăm sóc, sự tham gia của người bệnh có thể bắt đầu từ những điều gần gũi: được cung cấp thông tin rõ ràng về tình trạng sức khỏe; được giải thích về các lựa chọn điều trị phù hợp; được chia sẻ những khó khăn trong quá trình điều trị; được phản hồi về những vấn đề ảnh hưởng đến cuộc sống và được tôn trọng trong những quyết định liên quan đến việc chăm sóc bản thân, trong phạm vi phù hợp với tình trạng sức khỏe và quy định chuyên môn.
Đối với gia đình và người chăm sóc, việc lắng nghe, cung cấp thông tin và phối hợp với nhân viên y tế cũng là một phần quan trọng trong hành trình chăm sóc và phục hồi.
Từ chăm sóc tập trung tại cơ sở đến chăm sóc dựa vào cộng đồng
Chăm sóc sức khỏe tâm thần không chỉ giới hạn trong bệnh viện. Định hướng chăm sóc hiện đại ngày càng chú trọng phát triển các dịch vụ dựa vào cộng đồng, lấy người bệnh làm trung tâm, tôn trọng quyền và phẩm giá của người sử dụng dịch vụ.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong quá trình phục hồi lâu dài. Bên cạnh điều trị các giai đoạn cấp tính, người bệnh có thể cần được hỗ trợ về tâm lý – xã hội, phục hồi chức năng, kỹ năng thích ứng và duy trì sự kết nối với gia đình, công việc và cộng đồng.
Tại Việt Nam, việc tăng cường chăm sóc sức khỏe tâm thần tại cộng đồng cũng là một hướng đi quan trọng nhằm đưa dịch vụ chăm sóc đến gần hơn với người dân và tạo sự phối hợp giữa bệnh viện, y tế cơ sở, gia đình, cộng đồng và các nguồn lực xã hội.
Bệnh viện là một phần của hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần. Tuy nhiên, gia đình và cộng đồng cũng giữ vai trò quan trọng trong hành trình phục hồi của người bệnh.
Giảm kỳ thị – để người bệnh không còn đơn độc
Một trong những rào cản đối với chăm sóc sức khỏe tâm thần là sự kỳ thị và những định kiến liên quan đến bệnh tâm thần.
Những cách nhìn nhận thiếu chính xác có thể khiến người gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần cảm thấy mặc cảm, che giấu tình trạng của mình hoặc trì hoãn việc tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn.
Thay đổi nhận thức của cộng đồng cần bắt đầu từ việc hiểu rằng rối loạn tâm thần là những tình trạng sức khỏe cần được nhận diện, chăm sóc và điều trị phù hợp, giống như các vấn đề sức khỏe khác.
Thay vì phán xét, hãy lắng nghe
Thay vì xa lánh, hãy đồng hành
Thay vì kỳ thị, hãy tìm hiểu và hỗ trợ
Một môi trường an toàn và không phán xét có thể giúp người gặp khó khăn về sức khỏe tâm thần cảm thấy được tôn trọng và dễ dàng tìm kiếm sự giúp đỡ hơn.
Từ “lắng nghe” đến “thay đổi thực chất”
Lắng nghe chỉ thực sự có ý nghĩa khi dẫn đến thay đổi. Chủ đề “Lắng nghe trải nghiệm: Tiếng nói chân thực, thay đổi thực chất” không chỉ dừng lại ở việc lắng nghe câu chuyện của người bệnh.
Điều quan trọng hơn là những tiếng nói ấy cần được chuyển hóa thành hành động cụ thể: cải thiện chất lượng dịch vụ, giảm những rào cản trong tiếp cận chăm sóc, nâng cao sự tôn trọng và bảo đảm quyền của người bệnh, đồng thời xây dựng các dịch vụ phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của người dân.
Nhân Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới 10/10/2026, Bệnh viện Tâm Thần tiếp tục hướng tới xây dựng môi trường chăm sóc sức khỏe tâm thần an toàn, nhân văn, tôn trọng phẩm giá và lấy người bệnh làm trung tâm.
Với gia đình và người chăm sóc: Hãy dành thời gian lắng nghe thay vì vội vàng phán xét. Sự đồng hành của gia đình có thể là nguồn hỗ trợ quan trọng đối với người đang gặp khó khăn về sức khỏe tâm thần. Khi nhận thấy những thay đổi kéo dài về cảm xúc, suy nghĩ, hành vi hoặc khả năng sinh hoạt, học tập và làm việc, hãy khuyến khích người thân tìm kiếm sự tư vấn và chăm sóc chuyên môn khi cần thiết.
Với những người đang trải qua vấn đề sức khỏe tâm thần: Tiếng nói và trải nghiệm của bạn có giá trị. Bạn xứng đáng được lắng nghe, được tôn trọng và được tiếp cận sự chăm sóc phù hợp. Đừng ngần ngại chia sẻ với người bạn tin tưởng hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ từ nhân viên y tế khi cảm thấy mình cần giúp đỡ.
Với cộng đồng
Hãy cùng tạo nên một môi trường nơi mọi người có thể nói về sức khỏe tâm thần và tìm kiếm sự giúp đỡ mà không phải sợ hãi vì định kiến.
Sức khỏe tâm thần là một phần của sức khỏe. Chăm sóc sức khỏe tâm thần không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà cần sự tham gia của gia đình, nhà trường, nơi làm việc, cộng đồng và toàn xã hội.
Vì vậy, trải nghiệm sống của người bệnh là một nguồn tri thức có giá trị, bổ sung cho kiến thức chuyên môn trong quá trình chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Lắng nghe người bệnh không chỉ là hỏi họ đang cảm thấy như thế nào. Đó còn là việc tôn trọng câu chuyện, nhu cầu, mong muốn, những khó khăn và cả những kỳ vọng của họ đối với quá trình điều trị và phục hồi.
Với phương châm “Lắng nghe thấu cảm, thuyên giảm nỗi đau”, Bệnh viện Tâm Thần luôn hướng tới việc lắng nghe người bệnh bằng sự tôn trọng, thấu cảm và không phán xét. Bởi khi người bệnh được lắng nghe và thấu hiểu, những khó khăn và nhu cầu của họ có thể được nhận diện đầy đủ hơn, từ đó góp phần xây dựng quá trình chăm sóc phù hợp, nhân văn và hiệu quả hơn.
Người bệnh là trung tâm trong việc định hình chăm sóc sức khoẻ tâm thần
Một tinh thần quan trọng được nhấn mạnh trong chủ đề Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới năm 2026 là: “Không có gì về chúng tôi mà thiếu chúng tôi” (Nothing about us without us).
Người có trải nghiệm sống với các vấn đề sức khỏe tâm thần không chỉ nên được xem là đối tượng tiếp nhận dịch vụ. Tiếng nói của họ cần được tham gia một cách có ý nghĩa vào quá trình xây dựng, triển khai và cải thiện các chính sách, chương trình và dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Trong thực hành chăm sóc, sự tham gia của người bệnh có thể bắt đầu từ những điều gần gũi: được cung cấp thông tin rõ ràng về tình trạng sức khỏe; được giải thích về các lựa chọn điều trị phù hợp; được chia sẻ những khó khăn trong quá trình điều trị; được phản hồi về những vấn đề ảnh hưởng đến cuộc sống và được tôn trọng trong những quyết định liên quan đến việc chăm sóc bản thân, trong phạm vi phù hợp với tình trạng sức khỏe và quy định chuyên môn.
Đối với gia đình và người chăm sóc, việc lắng nghe, cung cấp thông tin và phối hợp với nhân viên y tế cũng là một phần quan trọng trong hành trình chăm sóc và phục hồi.
Từ chăm sóc tập trung tại cơ sở đến chăm sóc dựa vào cộng đồng
Chăm sóc sức khỏe tâm thần không chỉ giới hạn trong bệnh viện. Định hướng chăm sóc hiện đại ngày càng chú trọng phát triển các dịch vụ dựa vào cộng đồng, lấy người bệnh làm trung tâm, tôn trọng quyền và phẩm giá của người sử dụng dịch vụ.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong quá trình phục hồi lâu dài. Bên cạnh điều trị các giai đoạn cấp tính, người bệnh có thể cần được hỗ trợ về tâm lý – xã hội, phục hồi chức năng, kỹ năng thích ứng và duy trì sự kết nối với gia đình, công việc và cộng đồng.
Tại Việt Nam, việc tăng cường chăm sóc sức khỏe tâm thần tại cộng đồng cũng là một hướng đi quan trọng nhằm đưa dịch vụ chăm sóc đến gần hơn với người dân và tạo sự phối hợp giữa bệnh viện, y tế cơ sở, gia đình, cộng đồng và các nguồn lực xã hội.
Bệnh viện là một phần của hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần. Tuy nhiên, gia đình và cộng đồng cũng giữ vai trò quan trọng trong hành trình phục hồi của người bệnh.
Giảm kỳ thị – để người bệnh không còn đơn độc
Một trong những rào cản đối với chăm sóc sức khỏe tâm thần là sự kỳ thị và những định kiến liên quan đến bệnh tâm thần.
Những cách nhìn nhận thiếu chính xác có thể khiến người gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần cảm thấy mặc cảm, che giấu tình trạng của mình hoặc trì hoãn việc tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn.
Thay đổi nhận thức của cộng đồng cần bắt đầu từ việc hiểu rằng rối loạn tâm thần là những tình trạng sức khỏe cần được nhận diện, chăm sóc và điều trị phù hợp, giống như các vấn đề sức khỏe khác.
Thay vì phán xét, hãy lắng nghe
Thay vì xa lánh, hãy đồng hành
Thay vì kỳ thị, hãy tìm hiểu và hỗ trợ
Một môi trường an toàn và không phán xét có thể giúp người gặp khó khăn về sức khỏe tâm thần cảm thấy được tôn trọng và dễ dàng tìm kiếm sự giúp đỡ hơn.
Từ “lắng nghe” đến “thay đổi thực chất”
Lắng nghe chỉ thực sự có ý nghĩa khi dẫn đến thay đổi. Chủ đề “Lắng nghe trải nghiệm: Tiếng nói chân thực, thay đổi thực chất” không chỉ dừng lại ở việc lắng nghe câu chuyện của người bệnh.
Điều quan trọng hơn là những tiếng nói ấy cần được chuyển hóa thành hành động cụ thể: cải thiện chất lượng dịch vụ, giảm những rào cản trong tiếp cận chăm sóc, nâng cao sự tôn trọng và bảo đảm quyền của người bệnh, đồng thời xây dựng các dịch vụ phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của người dân.
Nhân Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới 10/10/2026, Bệnh viện Tâm Thần tiếp tục hướng tới xây dựng môi trường chăm sóc sức khỏe tâm thần an toàn, nhân văn, tôn trọng phẩm giá và lấy người bệnh làm trung tâm.
Với gia đình và người chăm sóc: Hãy dành thời gian lắng nghe thay vì vội vàng phán xét. Sự đồng hành của gia đình có thể là nguồn hỗ trợ quan trọng đối với người đang gặp khó khăn về sức khỏe tâm thần. Khi nhận thấy những thay đổi kéo dài về cảm xúc, suy nghĩ, hành vi hoặc khả năng sinh hoạt, học tập và làm việc, hãy khuyến khích người thân tìm kiếm sự tư vấn và chăm sóc chuyên môn khi cần thiết.
Với những người đang trải qua vấn đề sức khỏe tâm thần: Tiếng nói và trải nghiệm của bạn có giá trị. Bạn xứng đáng được lắng nghe, được tôn trọng và được tiếp cận sự chăm sóc phù hợp. Đừng ngần ngại chia sẻ với người bạn tin tưởng hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ từ nhân viên y tế khi cảm thấy mình cần giúp đỡ.
Với cộng đồng
Hãy cùng tạo nên một môi trường nơi mọi người có thể nói về sức khỏe tâm thần và tìm kiếm sự giúp đỡ mà không phải sợ hãi vì định kiến.
Sức khỏe tâm thần là một phần của sức khỏe. Chăm sóc sức khỏe tâm thần không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà cần sự tham gia của gia đình, nhà trường, nơi làm việc, cộng đồng và toàn xã hội.
Nguồn: Bệnh viện Tâm Thần TPHCM
Hoàng Thu Nga - Phòng CTXH
Liên kết website
